DOLANDIRILIYORSUNUZ: Çin’den Ucuz Bakır

Bakır dünya borsalarında işlem gören bir emtiadır. Fiyatı Londra Metal Borsası’nda belirlenir ve dünyanın her yerinde aynı referansa bağlıdır. Çin’de de, Şili’de de, Türkiye’de de.

Bu, konunun tamamını açıklayan cümledir: bakırın “ucuz” olduğu bir ülke yoktur. Olsaydı o ülkeden herkes alır, fark saniyeler içinde kapanırdı.

Hurda bakır neden ucuz değil

Hurda bakır, borsa fiyatının altında işlem görür. Bu doğru. Ama aradaki fark tesadüfi değildir; işleme maliyetinden ve kayıp oranından kaynaklanır.

Kullanılmış bakır, ayrıştırma ve rafine işleminden sonra büyük ölçüde yeniden kullanılabilir hale gelir. Kayıp oranı düşüktür. Yani hurda bakır, “değersiz atık” değil, işlenmeyi bekleyen bakırdır.

Çin’in geri dönüşüm altyapısı bu işi çok verimli yapıyor. Tesisler büyük, süreç oturmuş, işleme maliyeti düşük. Sonuç şu: Çin’de hurda bakır ile sıfır bakır arasındaki fark, sandığınızdan çok daha az.

Çin hurda bakırı ucuza satmaz. Çünkü Çin onu kendisi işleyip kullanır — ve bunu sizden çok daha verimli yapar.

Fizibilite ortada

Hesap basit. Borsada bakırın bir fiyatı var. Hurda bakır o fiyatın belirli bir yüzdesinden işlem görür — kalitesine ve saflığına göre değişir ama makul bir aralıktadır.

Size gelen teklif bu aralığın çok altındaysa, üç ihtimalden biri geçerlidir:

• Ortada bakır yoktur; teklif baştan uydurmadır.
• Bakır vardır ama size gönderilecek olan o değildir.
• Bakır vardır, gönderilir, ama beyan edilen kalitede değildir.

Üçünde de sonuç aynı: para gider.

Neden özellikle bakır

Bu tür teklifler tesadüfen bakır üzerinden gelmiyor. Bakırın üç özelliği onu dolandırıcılık için ideal hale getiriyor.

Herkesin bildiği bir emtia. Fiyatı takip edilebilir, alıcı kendini bilgili hisseder. “Borsada şu kadar, bana bunun altında veriliyor” hesabı cazip görünür.

Yüksek tutarlı. Bir konteyner bakır ciddi paradır. Dolandırıcı için tek seferde büyük kazanç anlamına gelir.

Görsel olarak doğrulanamaz. Fotoğraftaki bakır yığını kimin, nerede, ne zaman çekilmiş belli değildir. Aynı fotoğraf onlarca alıcıya gönderilir.

“Ama bana özel video çektiler”

Bu cümleyi çok duyuyoruz. Ve tam olarak bu yüzden çekiyorlar.

Dolandırıcının en ikna edici hamlesi şudur: bakır yığınının önüne sizin firma adınızın yazılı olduğu bir kâğıt koyar, o günün tarihini ekler, video çeker. Bazen kameraya doğru “bu mal falanca firma içindir” diye konuşur bile.

Bu video sizi ikna eder. Çünkü isminizi görürsünüz, tarihi görürsünüz, malı görürsünüz. “Bu kadarı da uydurulamaz” dersiniz.

Uydurulur. Kâğıda isim yazmak beş saniye sürer. O yığın onlarca kez, onlarca farklı isimle çekilmiştir.

Videodaki bakır gerçek olabilir. Ama o bakır ne satıcıya aittir, ne size gönderilecektir. Çoğu zaman başka bir tesise ait bir yığındır ve satıcının o depoya girip video çekmekten başka bir bağı yoktur.

Video, isim yazılı kâğıt, gazete tarihi, kameraya konuşma — bunların hiçbiri doğrulama değildir. Doğrulama, malın bulunduğu yere gidip görmektir. Başka yolu yok.

Sahada gördüğümüz akış

Vakalar birbirine çok benziyor. Sıra genellikle şöyle işliyor.

Bir aracı ya da “tedarikçi” üzerinden çok cazip bir fiyat gelir. Fotoğraflar ve bazen video paylaşılır — depo, yığın, tartı. İnandırıcı görünür.

Proforma düzenlenir. Ödemenin bir kısmı avans olarak istenir. Genellikle şirket hesabı değil, farklı bir ülkedeki hesap ya da şahıs hesabı gösterilir.

Avans gönderildikten sonra süreç uzamaya başlar. Yükleme gecikir, bir sorun çıkar, ek ödeme istenir — depo ücreti, gümrük masrafı, izin bedeli. Ödendikçe yeni kalemler doğar.

Bir noktada iletişim kesilir.

Gerçek bir bakır tedarikçisi nasıl davranır

Bu işi gerçekten yapan bir firma ile dolandırıcı arasındaki farklar bellidir.

Son satır özellikle önemli. Aciliyet baskısı, düşünmenizi engellemek için kullanılan en yaygın yöntemdir.

Yine de almak istiyorsanız

Bakır ticareti mümkün değil demiyoruz. Yapan firmalar var ve doğru kurgulandığında iş yürür. Ama şu üç şey olmadan para gönderilmemeli.

Tesisi görmek. Malın bulunduğu depo ya da tesis yerinde ziyaret edilmeli, mal fiziksel olarak görülmeli. Fotoğraf ve video yeterli değil.

Bağımsız analiz. Bakırın saflığı ve kalitesi, satıcının değil bağımsız bir gözetim firmasının raporuyla belirlenmeli. Numune yükleme öncesinde alınmalı.

Ödemeyi mala bağlamak. Avans gönderip beklemek yerine, ödeme yükleme ve gözetim raporuna bağlanmalı. Bu, elinizdeki tek gerçek yaptırım gücüdür.

Sonuç

Çin’den bakır alınabilir. Ama ucuza alınamaz — çünkü Çin’de bakır ucuz değil.

Size piyasanın çok altında bir fiyat veriliyorsa, satılan şey bakır değildir. Satılan şey, o fiyatın mümkün olduğuna inanmanızdır.

Bu yazıyı okuduktan sonra elinizde bir teklif varsa, tek bir şey yapın: fiyatı güncel borsa değerine bölün. Cevap zaten oradadır.