Alibaba'da Dolandırıcılığa Düşmeden Önce Yapılması Gereken 7 Kontrol

Alibaba, dünyanın en büyük B2B ticaret platformu. Üzerinde on binlerce gerçek üretici var ve Çin'den tedarik yapan firmaların büyük kısmı ilk temasını burada kuruyor. Platformun kendisiyle ilgili bir sorun yok. Sorun, ilk görüşmeden ödemeye kadar geçen sürede hiçbir doğrulama yapılmaması.

Her yıl Türk firmaları, Çin'deki ticaret ataşeliklerimize ödeme yaptıkları halde mal alamadıkları için başvuruyor. Vakaların çoğunda ortak bir örüntü var: alıcı fiyatı beğeniyor, kısa bir yazışmadan sonra proforma alıyor, gösterilen hesaba havale yapıyor. Sonrasında iletişim kesiliyor.

Aşağıdaki yedi kontrol, ödeme yapılmadan önce tamamlanabilecek adımlardan oluşuyor. Hiçbiri özel bir yetkinlik gerektirmiyor; hepsi bilgi isteme ve doğrulama.

1. Şirket ruhsatını isteyin

Çin'de faaliyet gösteren her tüzel kişinin işletme ruhsatı (营业执照 / yíngyè zhízhào) bulunur. Bu belge üzerinde şirketin resmi Çince unvanı, birleşik sosyal kredi kodu, kayıtlı sermayesi, kuruluş tarihi, yasal temsilcisi ve faaliyet kapsamı yer alır.

Ruhsatı istemek olağan bir taleptir; ciddi bir üretici bunu sorun etmez. Talebinizi karşılamayan ya da geçiştiren bir muhataba ödeme yapmayın.

2. Ruhsatı resmi sistemden doğrulayın

Elinize geçen belgenin gerçek olduğunu varsaymayın. Çin devletinin Ulusal Kurumsal Kredi Bilgi Tanıtım Sistemi üzerinden sorgulama yapılabiliyor. Ruhsattaki birleşik sosyal kredi kodunu girdiğinizde şirketin kayıtlı olup olmadığını, faaliyet durumunu ve idari cezalarını görürsünüz.

Sorgulama sonucunda dikkat edilecek üç şey var: şirket faal (存续) durumda mı, kayıtlı sermayesi beyan edilenle uyuşuyor mu, herhangi bir anormal işletme listesinde (经营异常名录) yer alıyor mu? Bu listede olan firmalarla çalışmayın.

3. Ödemenin nereye gittiğine bakın

Bu, tek başına en belirleyici kontrol. Ödeme, ruhsattaki şirket unvanıyla birebir aynı bir kurumsal hesaba yapılmalı.

Şahıs hesabına ödeme talebi, Hong Kong'da açılmış üçüncü bir şirketin hesabı, ya da "muhasebe sorunu yaşıyoruz, bu sefer şu hesaba gönderin" tarzı son dakika değişiklikleri — üçü de durmanız gereken işaretlerdir. Şirket adı ile hesap adı arasındaki en küçük fark bile sorgulanmalı.

Ruhsatta yazan unvan ile ödeme yapacağınız hesabın adı aynı değilse, o para hukuken o şirkete gitmemiş sayılır.

Bu ayrım anlaşmazlık durumunda belirleyici oluyor. Şahıs hesabına yapılan bir ödemenin şirketle ilişkilendirilmesi çok güç; dava açılsa bile takip edilecek muhatap kalmıyor.

4. Numuneyi seri üretimin göstergesi olarak görmeyin

Numune genellikle en iyi malzemeyle, en dikkatli işçilikle, bazen tamamen başka bir atölyede hazırlanır. Seri üretimin numuneyle aynı olacağının tek garantisi, kabul kriterlerinin yazılı hale getirilmesidir.

Numune onayı sırasında şunları kayıt altına alın: kullanılan malzeme cinsi ve gramajı, ölçü toleransları, renk referansı (tercihen Pantone), ambalaj biçimi, ve kabul edilebilir kusur oranı. Onaylanan numuneden bir adedini mühürleyip saklayın; anlaşmazlıkta referans budur.

5. Sözleşmeyi Çince yapın

İngilizce sözleşme, Çin mahkemelerinde delil olarak sunulabilir ancak tercüme süreci hem zaman hem yorum kaybı yaratır. Çince düzenlenmiş, Çin hukukuna tabi ve şirket kaşesiyle (公章) mühürlenmiş sözleşme çok daha güçlü bir konum sağlar.

Sözleşmede bulunması gerekenler: ürün spesifikasyonu, kabul kriterleri, teslim tarihi ve gecikme yaptırımı, ödeme takvimi, kalite kontrol hakkı, ve anlaşmazlık halinde yetkili mahkeme.

6. Üretimi görmeden yüklemeye izin vermeyin

Üretim tamamlandığında değil, üretim devam ederken kontrol yapılmalı. Sorun geç fark edilirse tek seçenek kalır: ya kabul edersiniz ya da yüklemeyi durdurup teslim tarihini kaybedersiniz.

Uygulamada dört aşama işliyor: üretim öncesi malzeme kontrolü, hat başladıktan sonra ilk parti kontrolü, üretimin ortasında ara kontrol, ve yükleme öncesi son kontrol. Her aşamada fotoğraflı rapor alınmalı.

Kendi ekibiniz yoksa bağımsız bir denetim firması görevlendirin. Üreticinin kendi gönderdiği fotoğraflar denetim yerine geçmez.

7. Ödemeyi aşamalara bölün

Yaygın uygulama, sipariş onayında bir avans, yükleme öncesi kalan bakiye şeklinde. Avans oranı ürüne ve ilişkinin geçmişine göre değişir; ilk siparişte yüksek avans talep eden bir muhatap sorgulanmalıdır.

Bakiye ödemesini yükleme öncesi kalite kontrol raporuna bağlayın. Rapor olumsuzsa ödeme yapılmaz, mal da çıkmaz. Bu, elinizdeki tek gerçek yaptırım gücü; ödemeyi peşin yaparsanız o gücü kaybedersiniz.

Özet kontrol listesi

Bu yedi adımın hiçbiri özel bir ayrıcalık gerektirmiyor. Hepsi, Çin'de faaliyet gösteren herhangi bir alıcının talep edebileceği şeyler. Dolandırıcılık vakalarının çoğu, bu adımların atlanmasından değil, hiç akla gelmemesinden kaynaklanıyor.